چرا بعد از سمپاشی هنوز سوسک می‌بینیم؟|نظر کارشناسان + راهکارها
اگر چند روز بعد از سمپاشی دوباره سوسک ببینید، احتمالا اولین چیزی که به ذهنتان می رسد این است که سمی که خریده اید خوب نبوده یا اصلا اثر نکرده است. این احتمال وجود دارد، اما باید بدانید که همیشه دلیل اصلی برگشت سوسک ها کیفیت سم نیست.
در این مطلب از برندسم بررسی می کنیم چرا سوسک ها بعد از سمپاشی برمیگردند، چه زمانی باید به نوع سم شک کنید و برای جلوگیری از بازگشت دوباره آن ها چه کارهایی انجام دهید.
دلایل بازگشت سوسک بعد از سمپاشی و راه های مقابله با آن
سوسک ها بیشتر ساعات شبانه روز را در شکاف ها، فضای پشت وسایل، اطراف لوله ها و نقاط تاریک و مرطوب مخفی می شوند و تنها بخشی از جمعیت آن ها در فضای باز دیده می شود. به همین دلیل، باقی ماندن سوسک بعد از سمپاشی می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. در ادامه مهم ترین دلایل را همراه با راهکار هر مورد بررسی می کنیم.
1. هنوز زمان کافی برای اثر کردن سم نگذشته است
یکی از اولین نکاتی که باید بررسی شود، مدت زمانی است که از سمپاشی گذشته است. همه حشره کش ها قرار نیست سوسک را در همان لحظه از بین ببرند.
این مسئله به خصوص درباره ژل ها و طعمه های سوسک کش اهمیت دارد. سوسک ابتدا باید طعمه را بخورند؛ سپس ماده موثره وارد بدن حشره می شود و اثر خود را نشان می دهد. بنابراین مشاهده چند سوسک زنده یا نیمه جان در روزهای ابتدایی لزوما نشانه شکست عملیات نیست.
لازم است سوسک برای مدت کافی با سطح تیمار شده تماس پیدا کند تا دوز موثر ماده وارد بدنش شود.
راه حل:
اگر تعداد سوسک ها به مرور کاهش پیدا می کند، عملیات احتمالا در حال اثرگذاری است. اما اگر پس از مدت توصیه شده روی محصول هیچ کاهش محسوسی ایجاد نشد، باید دلایل دیگر که توضیح داده ایم بررسی شوند.
2. تخم های سوسک از سمپاشی جان سالم به در برده اند
یکی از مهم ترین دلایل مشاهده دوباره سوسک، چرخه زندگی این حشره است. تخم های سوسک معمولا داخل کپسولی به نام اوتکا یا Ootheca قرار می گیرند.
این کپسول از حدود 40 تخم محافظت می کند و در جاهایی مثل شکاف ها، پشت وسایل، داخل کابینت ها یا سایر مخفیگاه ها قرار می گیرد. بنابراین ممکن است سوسک های بالغ و پوره های موجود هنگام سمپاشی کاهش پیدا کنند، اما مدتی بعد تخم هایی که قبلا در محیط وجود داشته اند باز شوند.
یکی از نشانه های این وضعیت، مشاهده تعداد بیشتری سوسک بسیار کوچک یا پوره پس از مدتی است.
راه حل:
کنترل سوسک را یک عملیات یک مرحله ای در نظر نگیرید. بعد از مرحله اول، پایش محیط باید ادامه پیدا کند. اگر سوسک های ریز دیدید، مخفیگاه ها و مسیرهای فعالیت را دوباره بررسی کنید.
پیشنهاد می کنیم حتما مقاله از کجا بفهمیم خانه سوسک دارد را بخوانید.
3. سم به مخفیگاه اصلی سوسک ها نرسیده است
سوسک ها معمولا وسط آشپزخانه منتظر نمی مانند تا روی آنها سم پاشیده شود! بیشتر جمعیت در فضاهایی زندگی می کند که به راحتی دیده نمی شوند.
- پشت یخچال،
- زیر سینک،
- فضای پشت کابینت،
- اطراف موتور وسایل برقی،
- شکاف دیوار و قرنیز،
- فضای اطراف لوله ها و حفره های ساختمانی از جمله مخفیگاه های معمول هستند.
راه حل:
قبل از سمپاشی دوباره، با تله های چسبی محل اصلی رفت و آمد سوسک ها را پیدا کنید و کنترل را روی همان نقاط متمرکز کنید.
4. محیط بعد از سمپاشی همچنان غذا، آب و مخفیگاه کافی برای سوسک دارد
سمپاشی زمانی بیشترین نتیجه را می دهد که شرایط زندگی سوسک هم از بین برود. سوسک برای ادامه زندگی به سه چیز اصلی نیاز دارد: غذا، آب و پناهگاه.
چربی باقی مانده کنار اجاق، خرده های غذا زیر کابینت، ظروف کثیف، سطل زباله باز، غذای حیوانات، نشتی شیر آب، رطوبت زیر سینک، کارتن ها و وسایل انباشته شده می توانند شرایط مناسب را برای ادامه فعالیت سوسک فراهم کنند.
راه حل:
بعد از سمپاشی، خرده های غذا، چربی، زباله و ظروف کثیف را جمع کنید. مواد غذایی را در ظروف بسته نگهداری کنید، نشتی آب را برطرف کنید و کارتن ها و وسایل اضافی را کاهش دهید.
5. محل های سمپاشی شده خیلی زود شسته یا پاک شده اند
بعضی حشره کش ها برای آنکه سوسکی که بعدا از مخفیگاه خارج می شود نیز در معرض ماده موثره قرار بگیرد، دارای اثر باقی مانده روی سطح هستند.
اگر بلافاصله پس از عملیات تمام شکاف ها، کناره ها و نقاط تیمار شده با شوینده شسته شوند، بسته به نوع محصول ممکن است بخشی از ماده باقی مانده از سطح حذف شود و مدت اثر کنترل کاهش پیدا کند.
از طرف دیگر، باقی گذاشتن سم روی سطوحی که با غذا تماس دارند نیز کار درستی نیست. دستور نظافت، زمان ورود مجدد به محیط و نقاطی که باید یا نباید شسته شوند به نوع محصول بستگی دارد که این موضوع را می توانید از کارشناسان برندسم بپرسید.
6. سم تاریخ گذشته، فاسد یا نامناسب نگهداری شده است
خود سم نیز می تواند دلیل نتیجه ضعیف و بازگشت سوسک باشد. مواد شیمیایی همیشه برای مدت نامحدود بدون تغییر باقی نمی مانند. گرمای زیاد، نور خورشید، سرمای شدید، رطوبت یا نگهداری طولانی مدت می تواند بسته به فرمولاسیون محصول روی پایداری و کارایی آن تاثیر بگذارد.
نکته مهم این است که همه سموم الزاما تاریخ انقضا روی بسته ندارند. سمی که چند سال در انباری بسیار گرم، داخل خودرو، زیر نور مستقیم یا در ظرف نامناسب نگهداری شده است احتمال دارد همان عملکرد اولیه را نداشته باشد.
راه حل:
قبل از مصرف، تاریخ تولید و انقضا در صورت درج روی بسته، شرایط نگهداری و وضعیت ظاهری محصول بررسی شود. سم باید در ظرف اصلی خود نگهداری شود. اگر محصول بسیار قدیمی است، مشخص نیست چه مدت نگهداری شده یا شرایط نگهداری آن نامعلوم بوده است، درباره ماندگاری آن از تولیدکننده یا فروشنده معتبر استعلام بگیرید.
7. سم به مقدار یا روش صحیح استفاده نشده است
بیشتر زدن سم همیشه به معنی تاثیر بیشتر نیست. هر محصول برای مقدار مصرف، محل استفاده، شیوه کاربرد و گاهی رقیق سازی دستور مشخصی دارد. استفاده کمتر از مقدار مورد نیاز ممکن است دوز موثر را به حشره نرساند و استفاده بیش از حد نیز می تواند خطر مواجهه انسان و حیوانات خانگی را افزایش دهد.
راه حل:
سم فقط مطابق برچسب محصول استفاده شود. از افزایش خود سرانه غلظت، مخلوط کردن چند سم یا تکرار بی رویه عملیات خودداری کنید. اگر آلودگی شدید است، بهتر است محل تجمع مشخص شود و برنامه کنترل توسط فرد متخصص طراحی شود.
8. سوسک ها نسبت به ماده موثره مقاومت پیدا کرده اند
مقاومت به حشره کش در بعضی جمعیت های سوسک، به خصوص سوسک آلمانی، یک موضوع علمی شناخته شده است.
جالب است بدانید که وقتی یک جمعیت بارها در معرض یک گروه حشره کش قرار می گیرد، سوسک هایی که به طور طبیعی تحمل بیشتری دارند ممکن است زنده بمانند و تولید مثل کنند. در نتیجه نسل های بعدی می توانند نسبت به همان ماده حساسیت کمتری داشته باشند.
مطالعات حتی در جمعیت های سوسک آلمانی ایران نیز مقاومت به چند گروه از حشره کش ها را گزارش کرده اند. علاوه بر مقاومت فیزیولوژیک، بعضی از جمعیت سوسک ها ممکن است نسبت به یک طعمه خاص نیز رفتار اجتنابی نشان دهند و کمتر از آن تغذیه کنند.
راه حل:
اگر یک ماده موثره چند بار به شکل صحیح استفاده شده ولی نتیجه مناسبی نداده است، استفاده مکرر و بیشتر از همان محصول راه حل مناسبی نیست. ماده موثره روی بسته بررسی شود و در صورت لزوم متخصص کنترل آفات درباره تغییر گروه ماده موثره یا استفاده از روش ترکیبی تصمیم بگیرد.
9. آلودگی از واحدهای مجاور ساختمان وارد می شود
این علت در آپارتمان ها بسیار مهم است. در ساختمان های چند واحدی سوسک ها می توانند از طریق دیوارها، سقف ها و فضاهای مشترک بین واحدها حرکت کنند. کنترل سوسک در ساختمان های چند واحدی را دشوارتر است و در بعضی موارد واحد آلوده و واحدهای مجاور باید همزمان بررسی شوند.
بنابراین حتی اگر خانه کاملا تمیز باشد و عملیات کنترل در آن به درستی انجام شود، وجود جمعیت فعال در واحد کناری، بالا یا پایین می تواند باعث ورود مجدد سوسک شود.
راه حل:
اگر آلودگی مرتب برمی گردد، مدیر ساختمان و واحدهای مجاور نیز باید موضوع را بررسی کنند. اطراف لوله ها، رایزرها، سیم ها و شکاف های مشترک تا حد امکان مسدود شوند. در آلودگی گسترده، کنترل هماهنگ چند واحد معمولا موثرتر از سمپاشی جداگانه یک آپارتمان است.
10.سوسک همراه کارتن، وسایل یا خرید دوباره وارد خانه شده است
گاهی منبع آلودگی نه فاضلاب است و نه واحد همسایه. سوسک یا کپسول تخم آن می تواند همراه بعضی وسایل به محل جدید منتقل شود.
کارتن، بسته بندی، وسایل دست دوم، لوازم برقی، چمدان و برخی اقلامی که مدتی در محیط آلوده قرار داشته اند می توانند به صورت ناخواسته سوسک را برگردانند.
راه حل:
کارتن های اضافی برای مدت طولانی داخل آشپزخانه یا انبار نگهداری نشوند. وسایل دست دوم و لوازمی که از محیط مشکوک وارد خانه می شوند قبل از قرار گرفتن در محل اصلی بررسی شوند.
جمع بندی
پس دیدن دوباره سوسک بعد از سمپاشی فقط یک معنی ندارد و نمی توان بلافاصله نتیجه گرفت که «سم بی کیفیت بوده است».
اگر بعد از سمپاشی هنوز سوسک می بینید، قبل از هر چیز کیفیت و مناسب بودن سمی که استفاده کرده اید را بررسی کنید. خرید قویترین سم سوسک کش، بی تاثیر نیست. برای انتخاب محصول مناسب، بهتر است نوع و شدت آلودگی را هم در نظر بگیرید.
سوالات متداول
- آیا دیدن فضله سوسک بدون مشاهده خود سوسک نشانه آلودگی است؟
بله. فضولات ریز و تیره، پوسته های ریخته شده یا لکه های قهوه ای در گوشه ها می توانند نشانه فعالیت پنهان سوسک باشند، حتی اگر خود حشره را نبینید.
- آیا روشن گذاشتن چراغ باعث دور شدن سوسک ها می شود؟
روشنایی ممکن است فعالیت برخی سوسک ها را شاید موقتا کمتر کند ولی روش کنترل محسوب نمی شود و تاثیری بر تخم ها یا جمعیت مخفی شده ندارد.
- اگر بعد از سمپاشی فقط یک سوسک ببینیم، باید نگران باشیم؟
دیدن یک سوسک لزوما به معنی آلودگی شدید نیست اما بهتر است محیط را بررسی کنید چون ممکن است سوسک های دیگری در نقاط پنهان حضور داشته باشند.
- آیا هوای سرد سوسک ها را از بین می برد؟
سرما می تواند فعالیت و رشد بعضی گونه ها را کاهش دهد ولی در محیط های داخلی گرم و دارای پناهگاه نمی توان روی کاهش دما به عنوان روش کنترل حساب کرد.