چرا مورچه ها به گیاهان خانگی حمله می کنند؟ + روش های درمان
دیدن چند مورچه اطراف گلدان شاید در نگاه اول مسئله مهمی به نظر نرسد ولی وقتی تعدادشان بیشتر می شود و مدام روی خاک، ساقه یا اطراف گیاه رفت و آمد می کنند، معمولا یک دلیل پشت ماجرا وجود دارد. گاهی رطوبت خاک آن ها را جذب کرده، گاهی پای آفات دیگری مثل شته در میان است و بعضی وقت ها هم گلدان به محل مناسبی برای لانه سازی تبدیل شده است.
در این مقاله از برندسم قرار است بررسی کنیم چرا مورچه ها به گیاهان خانگی و خاک گلدان جذب می شوند، آیا حضورشان برای گیاه مضر است، چه روش های طبیعی برای دور کردن آن ها وجود دارد. اگر مدتی است مورچه ها مهمان همیشگی گلدان هایتان شده اند، تا انتهای مطلب همراه ما باشید تا بهترین روش برای کنترل و از بین بردن آن ها را پیدا کنید.
چرا مورچه ها در گلدان و خاک گیاه جمع می شوند؟
مورچه های کارگر برای پیدا کردن آب و غذا از لانه خارج می شوند. وقتی منبع مناسبی پیدا کنند، بسیاری از گونه ها با استفاده از مواد شیمیایی موسوم به فرومون مسیر را علامت گذاری می کنند. مورچه های دیگر نیز این رد را دنبال می کنند و به همان نقطه می رسند. به همین دلیل یک منبع کوچک غذا یا آب می تواند به مرور باعث رفت و آمد تعداد زیادی مورچه شود.
همه مورچه هایی که وارد خانه می شوند یک گونه نیستند. رنگ، اندازه، محل لانه و حتی غذایی که به دنبالش هستند در گونه های مختلف تفاوت دارد.
- مورچه فرعونی (Monomorium pharaonis): یکی از مورچه های بسیار ریز خانگی است. رنگ آن معمولا زرد تا قهوه ای روشن است و به دلیل جثه کوچک می تواند از شکاف های بسیار باریک عبور کند.
- مورچه خانگی بدبو (Tapinoma sessile): گونه دیگری است که بیشتر به رنگ قهوه ای تیره تا سیاه دیده می شود. نام آن از بویی می آید که هنگام له شدن ایجاد می کند. این مورچه به مواد شیرین علاقه زیادی دارد و عسلکی که شته ها و بعضی آفات گیاهی تولید می کنند نیز می تواند آن را به سمت گیاه بکشاند.
- مورچه آرژانتینی (Linepithema humile): از گونه های شناخته شده ای است که در بعضی مناطق می تواند وارد ساختمان شود. کلنی های آن می توانند بسیار بزرگ شوند و مورچه های کارگر برای پیدا کردن آب و مواد غذایی شیرین مسیرهای طولانی ایجاد کنند.
- مورچه های نجار (Camponotus spp.): در مقایسه با بسیاری از مورچه های خانگی جثه بزرگ تری دارند. این مورچه ها معمولا با چوب مرطوب یا آسیب دیده مرتبط هستند و دیدن مداوم آن ها داخل ساختمان می تواند نیاز به بررسی محل لانه داشته باشد.
در تصویر زیر تعدادی از مورچه هایی را که ممکن است در محیط خانه مشاهده شوند، همراه با نام فارسی و نام علمی آن ها آورده ایم تا بتوانید تفاوت ظاهری شان را راحت تر ببینید.
1. وجود شته و آفات تولیدکننده عسلک روی گیاه
یکی از اولین چیزهایی که هنگام مشاهده تعداد زیادی مورچه روی گیاه باید بررسی کنید، وجود شته، شپشک آردآلود، شپشک نرم یا سفیدبالک است. این آفات از شیره گیاه تغذیه می کنند و ماده ای شیرین و چسبناک به نام «عسلک» روی برگ و ساقه باقی می گذارند.
این عسلک برای مورچه ها یک منبع غذایی جذاب است. به همین دلیل ممکن است مورچه ها مرتب روی ساقه بالا و پایین بروند و به قسمت هایی برسند که شته یا شپشک در آنجا تجمع کرده است. بعضی مورچه ها از شته ها در برابر حشرات شکارچی مثل کفشدوزک ها محافظت می کنند تا منبع غذایی شان از بین نرود.
پس اگر مورچه زیادی روی گیاه می بینید، زیر برگ ها، جوانه ها و محل اتصال برگ به ساقه را با دقت نگاه کنید. گاهی مشکل اصلی مورچه نیست؛ یک آفت دیگر مورچه ها را به گیاه کشانده است.
2. خاک مرطوب و دسترسی به آب
مورچه ها برای زنده ماندن به آب هم احتیاج دارند. گلدانی که خاک آن دائما خیس است، آب داخل زیرگلدانی باقی می ماند یا در محیطی بسیار مرطوب قرار گرفته، می تواند برای بعضی مورچه ها جذاب تر باشد.
این موضوع مخصوصا زمانی اهمیت پیدا می کند که منبع آب دیگری در نزدیکی کلنی وجود نداشته باشد. مورچه ها ممکن است منبع رطوبت را پیدا کنند و بعد از آن مسیر رفت و آمد مشخصی تا گلدان تشکیل دهند.
البته راه حل این نیست که گیاه را تشنه نگه دارید. آبیاری باید براساس نیاز گیاه انجام شود؛ فقط بهتر است آب اضافی برای مدت طولانی داخل زیرگلدانی باقی نماند.
3. خاک گلدان جای مناسبی برای لانه سازی شده است
بسیاری از مورچه ها به طور طبیعی در خاک لانه می سازند. خاک نرم گلدان و وجود رطوبت شرایطی ایجاد می کند که بعضی گونه ها داخل یا زیر گلدان لانه می سازند.
اگر مورچه ها فقط از کنار گلدان عبور می کنند، احتمالا گلدان در مسیر رسیدن آن ها به غذا قرار گرفته است؛ اما اگر مرتب می بینید مورچه ها از سوراخ زهکش یا مستقیما از داخل خاک بیرون می آیند، احتمال وجود لانه در خاک بیشتر می شود.
4. باقی ماندن مواد غذایی اطراف گلدان
گاهی مقصر اصلی اصلا گلدان نیست. یک تکه میوه، چند قطره نوشیدنی شیرین، خرده نان، غذای حیوان خانگی یا حتی زباله ای که در نزدیکی گیاه مانده می تواند مورچه ها را وارد آن قسمت از خانه کند.
جالب است بدانید همه مورچه ها غذای یکسانی دوست ندارند. برخی بیشتر به مواد شیرین علاقه دارند و برخی دیگر به غذاهای چرب یا پروتئینی جذب می شوند. بنابراین تمیز نگه داشتن فضای اطراف گلدان یکی از اولین کارهایی است که هنگام مشاهده مورچه باید انجام دهید.
بعضی مورچه ها لاشه حشرات مرده را می خورند.
5. گلدان را از فضای باز به داخل خانه آورده اید
اگر گیاه مدتی در حیاط، تراس، بالکن یا گلخانه بوده است، احتمال دارد مورچه ها پیش از ورود گلدان به خانه داخل خاک آن لانه کرده باشند. با جابه جایی گیاه، شما ناخواسته مورچه ها را هم وارد خانه می کنید.
چگونه مورچه گلدان را از بین ببریم؟
برای از بین بردن مورچه گلدان بهتر است اول علت حضورش را از بین ۵ موردی که بالا گفتیم پیدا کنید. وقتی دلیل مشخص شود، انتخاب روش مناسب هم خیلی راحت تر خواهد بود.
روش های طبیعی برای از بین بردن مورچه وجود دارند. این روش ها بیشتر زمانی جواب می دهند که تعداد مورچه ها کم باشد و هنوز با یک کلنی بزرگ داخل گلدان روبه رو نباشید. در ادامه ۴ روش خانگی را برای از بین بردن این حشره آورده ایم:
استفاده از دارچین برای مورچه گلدان
دارچین یکی از معروف ترین روش های خانگی برای دور کردن مورچه هاست. بوی دارچین ممکن است برای مدتی مسیر حرکت آن ها را به هم بزند و رفت و آمدشان را کمتر کند.
دارچین بیشتر برای زمانی مناسب است که چند مورچه اطراف گلدان دیده می شوند و مشکل هنوز جدی نشده است.
استفاده از آب لیمو یا پوست مرکبات
بوی لیمو، پرتقال و سایر مرکبات برای بعضی مورچه ها خوشایند نیست و شاید مسیر رفت و آمدشان را برای مدتی تغییر دهد.
حواستان باشد که ریختن مقدار زیادی آب لیمو داخل گلدان کار درستی نیست، چون اسیدی بودن آن روی خاک و ریشه گیاه اثر می گذارد.
اگر قصد استفاده از مرکبات را دارید، بهتر است بیشتر برای تمیز کردن مسیر اطراف گلدان از آن استفاده کنید، نه اینکه خاک را با آب لیمو خیس کنید.
استفاده از خاک دیاتومه
خاک دیاتومه یک پودر معدنی طبیعی است که از بقایای فسیلی جلبک‌های میکروسکوپی به نام دیاتوم تشکیل شده و عمدتاً حاوی سیلیس است. به دلیل جذب بالا و ساختار متخلخل، در فیلتراسیون، کشاورزی، جذب رطوبت و روغن و کنترل حشرات کاربرد دارد.
برای مورچه‌ها، خاک دیاتومه را به شکل یک لایه خیلی نازک و خشک در مسیر رفت‌وآمدشان می‌ریزند. ذرات آن به پوشش خارجی بدن مورچه آسیب می‌زند و باعث از دست دادن رطوبت و مرگ تدریجی آن می‌شود.
بهتر است از نوعی استفاده شود که برای مصرف خانگی و کنترل آفات مناسب است، نه نوع مخصوص فیلتر استخر. هنگام پاشیدن هم گرد آن را تنفس نکنید و از ایجاد گردوغبار جلوگیری کنید. اگر خیس شود، اثرش تا زمان خشک‌شدن بسیار کمتر می‌شود.
خاک دیاتومه برخلاف دارچین و پوست مرکبات فقط به خاطر بو عمل نمی کند. این پودر در تماس با بدن بعضی حشرات به لایه محافظ بیرونی آن ها آسیب می زند و باعث از دست رفتن آب بدنشان می شود.
شست و شوی مسیر مورچه ها
گاهی ساده ترین روش، یکی از کاربردی ترین هاست. سطحی را که مورچه ها روی آن رفت و آمد دارند با یک پاک کننده معمولی تمیز کنید.
مورچه ها برای پیدا کردن مسیر از ردهای شیمیایی استفاده می کنند و تمیز کردن سطح، این مسیر را به هم می زند. البته اگر داخل گلدان لانه داشته باشند، این روش به تنهایی کافی نیست.
از بین بردن مورچه گلدان با سمپاشی؛ چه زمانی لازم است؟
اگر منبع غذا را حذف کرده اید، شته و سایر آفات را کنترل کرده اید و باز هم تعداد زیادی مورچه می بینید، وقت آن است که سراغ روش های قوی تر بروید. اگر محل لانه مشخص باشد یا مورچه ها مرتب از داخل خاک بیرون بیایند، استفاده از یک محصول مخصوص مورچه منطقی تر می شود.
نکته مهم این است که هر سم مورچه ای برای خاک گلدان یا خود گیاه مناسب نیست. قبل از مصرف حتما برچسب محصول را بررسی کنید و مطمئن شوید استفاده از آن در محل موردنظر مجاز است.
اسپری کردن مورچه هایی که روی سطح می بینید، فقط همان مورچه ها را از بین می برد و لزوما تاثیری روی کلنی اصلی ندارد. به همین دلیل در بسیاری از موارد، استفاده از طعمه یا ژل نتیجه بهتری می دهد.
ژل مورچه کش بهتر است یا سم مورچه؟
اگر مورچه ها مسیر مشخصی داخل خانه دارند، ژل مورچه کش گزینه خوبی است. مورچه کارگر ژل را به عنوان غذا برمی دارد و آن را به داخل لانه می برد. به این شکل ماده موثره به مورچه هایی می رسد که اصلا بیرون از لانه هم دیده نمی شوند.
در مقابل، اسپری و سم های تماسی بیشتر برای نقاط مشخص، مسیر ورود یا لانه ای که محل آن پیدا شده مناسب هستند.
جمع بندی
دیدن چند مورچه اطراف گلدان همیشه به این معنی نیست که گیاه در خطر است. بهترین سم مورچه گلدان لزوما محصولی نیست که سریع تر مورچه های روی سطح را بکشد. باید ببینید مورچه ها کجا لانه دارند و محصول قرار است در چه محلی استفاده شود.
نوع مورچه هم اهمیت دارد. بعضی گونه ها بیشتر سراغ مواد شیرین می روند و بعضی دیگر غذاهای چرب یا پروتئینی را ترجیح می دهند. برای مشاهده محصولات مناسب کنترل مورچه، می توانید به صفحه سم مورچه کش برند سم مراجعه کنید. سم مورچه کش ما انواع مورچه ها را در زمان کوتاهی نابود می کند.
سوالات متداول
- آیا مورچه ریشه گیاه را می خورد؟
بیشتر مورچه های خانگی برای خوردن ریشه وارد گلدان نمی شوند. آن ها بیشتر دنبال غذا، آب یا محلی مناسب برای لانه سازی هستند.
- آیا دارچین مورچه گلدان را از بین می برد؟
دارچین ممکن است رفت و آمد مورچه ها را کمتر کند، اما برای از بین بردن کامل یک کلنی روش مطمئنی نیست.
- آیا می توان سم مورچه را داخل خاک گلدان ریخت؟
فقط اگر روی محصول نوشته شده باشد که برای این نوع مصرف مناسب است. هر سم مورچه ای را نباید داخل خاک گلدان ریخت.